Op vakantie met je samengestelde gezin: samen, apart of iets ertussenin?
Vakantie. Voor veel gezinnen hét moment om tot rust te komen, samen herinneringen te maken en even los te zijn van alles wat moet. Maar als je in een samengesteld gezin leeft, weet je waarschijnlijk ook dat vakantie niet automatisch ontspannen voelt.
Want naast de koffers neem je vaak ook verwachtingen, oude patronen, verschillende opvoedstijlen, loyaliteiten, ex-partners en misschien zelfs een vleugje hoop mee. Hoop dat het dit keer gewoon gezellig is. Dat iedereen elkaar vindt. Dat jullie eindelijk voelen: zie je wel, wij kunnen dit samen. En juist die hoop kan ervoor zorgen dat de druk ongemerkt hoog oploopt.
In deze blog neem ik je mee in de vraag of je wel of niet samen op vakantie moet gaan met je samengestelde gezin. Welke vakantievorm past bij jullie? Wat bespreek je vooraf met je partner? Hoe houd je het tijdens de vakantie ontspannen, ook als het schuurt? En hoe kijk je na afloop terug zonder alles kapot te analyseren? Zodat jullie niet vertrekken vanuit hoe het hoort, maar vanuit wat écht past bij jullie gezin.
Wel of niet samen op vakantie met je samengestelde gezin?
Vaak begint de spanning al vóórdat er ook maar iets geboekt is. Gaan we met z’n allen? Gaan we apart? Alleen met de eigen kinderen? Of doen we een combinatie?
Misschien zijn jullie hier al weken over in gesprek. De één ziet een vakantie voor zich waarin jullie samen dingen ondernemen, terwijl de ander juist verlangt naar rust, zwemmen, lezen of gewoon even niets.
En dan zijn er natuurlijk ook nog de kinderen. Pubers die nergens zin in hebben. Kinderen die elkaar het ene moment vinden en het andere moment alleen maar mopperen. Of een biologische ouder die de kinderen mist en daardoor gevoelsmatig ook een beetje mee op vakantie is.
Pfff. Alleen de voorbereiding kan dan al voelen als een hele vakantie op zich.
De belangrijkste vraag is daarom niet: hoe hoort vakantie eruit te zien in een samengesteld gezin? De belangrijkste vraag is: wat past bij jullie gezin op dit moment?
Misschien is dat met iedereen samen. Misschien is dat korter samen weg dan je in je hoofd had. Misschien is het juist heel wijs om ook een paar dagen alleen met je eigen kinderen te gaan. Of om samen als partners nog een weekend weg te plannen, zonder kinderen.
Dat is geen falen. Dat is bewust kiezen voor wat haalbaar, liefdevol en realistisch is.
Want een samengesteld gezin hoeft geen kerngezin na te doen. Het mag een vorm vinden die klopt voor jullie.
Vakantie? Verwachtingen checken!
Voordat je iets boekt, is het belangrijk om eerlijk naar jullie verwachtingen te kijken.
Wat hopen jullie dat deze vakantie brengt? Meer verbinding als gezin? Vooral rust? Tijd samen, of juist ook ruimte voor jezelf?
En moet iedereen per se de hele vakantie mee? Of is het ook oké om met een deel van het gezin te gaan?
Juist in een samengesteld gezin voorkom je veel teleurstelling door dit vooraf uit te spreken. Niet pas als je al met z’n allen in een huisje zit, de kinderen moe zijn, jij overprikkeld bent en je partner óók niet meer weet hoe hij het iedereen naar de zin moet maken.
Welke vakantievorm past bij jullie samengestelde gezin?
Er is niet één juiste manier om vakantie te vieren met je samengestelde gezin. En dat is misschien wel de grootste geruststelling.
Je hoeft dus niet automatisch met alle kinderen, bonuskinderen en partners in één huisje, tent of vakantiepark te belanden omdat je vindt dat dat zo hoort. Misschien past het bij jullie om met iedereen samen te gaan. Misschien is het veel fijner om alleen met de kinderen die op dat moment bij jullie zijn op vakantie te gaan. Of misschien is apart op vakantie met je eigen kinderen op dit moment de meest ontspannen keuze.
En ook een combinatie kan werken. Een paar dagen alleen met je eigen kinderen. Een paar dagen samen als samengesteld gezin. En misschien daarna nog een weekend met je partner.
Alles mag onderzocht worden. Het gaat er niet om dat het vakantieplaatje klopt voor de buitenwereld. Het gaat erom dat het klopt voor jullie.
Met het hele samengestelde gezin op vakantie
Kiezen jullie ervoor om met iedereen samen op vakantie te gaan? Dan kan dat ontzettend waardevol zijn. Juist omdat je even uit de dagelijkse drukte stapt, ontstaat er soms ruimte om elkaar op een andere manier te zien.
Je bonuskind dat thuis vooral gesloten is, kan op vakantie ineens wat ontdooien bij het zwembad. Kinderen die normaal langs elkaar heen leven, kunnen elkaar vinden in een spelletje, een ijsje of een avondwandeling.
Maar wees ook eerlijk. Met iedereen samen op vakantie gaan kan óók veel zijn. Zeker als de dynamiek in jullie gezin nog ingewikkeld is.
Kies daarom liever voor een plek waar niet alles samen hoeft. Een vakantiepark, camping of huisje waar iedereen ook iets kan doen wat bij hem of haar past, geeft lucht.
Want verbinding ontstaat vaak niet doordat je elkaar de hele dag vasthoudt. Maar juist doordat er genoeg ruimte is om jezelf te blijven.
Vakantie met de kinderen die op dat moment bij jullie zijn
Je kunt er ook voor kiezen om niet met iedereen tegelijk op vakantie te gaan, maar met jouw partner en de kinderen die op dat moment bij jullie zijn.
Dat kan al zoveel rust geven.
Niet omdat de andere kinderen er niet bij horen, maar omdat de dynamiek soms gewoon overzichtelijker wordt als je niet met het complete samengestelde gezin tegelijk weggaat. Minder prikkels. Minder belangen. Minder groepsdruk. En daardoor vaak ook meer ruimte om écht contact te maken met de kinderen die er wél zijn.
Kies in dat geval voor een plek waar ontspanning en eigen activiteiten naast elkaar kunnen bestaan. Een huisje in de natuur, een camping of een plek waar iedereen voldoende ruimte heeft, kan dan heel fijn zijn.
Want hoe leuk vakantie ook kan zijn: te dicht op elkaar zitten helpt meestal niet mee.
Zeker niet in een samengesteld gezin.
Apart op vakantie met je eigen kinderen
Soms is apart op vakantie gaan met je eigen kinderen de meest liefdevolle keuze.
En ik weet dat dit voor sommige stellen best even slikken kan zijn. Want ergens hoop je misschien dat jullie inmiddels als één gezin kunnen functioneren. Dat iedereen elkaar leuk vindt. Dat het vanzelf gezellig wordt zodra je maar samen op vakantie gaat.
Maar zo werkt het niet altijd.
Je kinderen kunnen behoefte hebben aan tijd met alleen jou. Zonder bonusouder. Zonder bonusbroers of -zussen. Zonder zich te hoeven aanpassen aan een nieuw systeem.
En eerlijk is eerlijk: soms heb jij daar zelf ook behoefte aan.
Apart op vakantie gaan betekent niet dat jullie samengestelde gezin mislukt is. Het betekent dat je serieus neemt wat er nodig is. Voor je kinderen. Voor jezelf. En uiteindelijk ook voor jullie relatie.
Want hoe meer ontspanning en veiligheid er mag zijn, hoe minder vakantie een project wordt dat moet slagen.
Een combinatie van vakantievormen
Je hoeft natuurlijk niet óf alles samen te doen, óf alles apart.
Juist in een samengesteld gezin kan een combinatie heel goed werken. Bijvoorbeeld eerst een paar dagen alleen met je eigen kinderen. Daarna een paar dagen samen met je partner en alle kinderen. En misschien sluit je af met een weekend samen, zonder kinderen.
Dat klinkt misschien wat omslachtig, maar het kan enorm veel rust geven.
Iedereen krijgt dan iets wat belangrijk is. De kinderen krijgen exclusieve tijd met hun eigen ouder. Jullie oefenen met samen zijn als samengesteld gezin. En jullie vergeten jezelf als partners niet.
Want dat laatste gebeurt nogal eens.
Alle aandacht gaat naar de kinderen, de planning, de dynamiek, de ex-partners en de vraag of iedereen het wel naar zijn zin heeft. Maar jullie relatie is óók onderdeel van dit geheel.
Sterker nog: die relatie is de basis.
Dus durf daar ook tijd en ruimte voor te maken.
Voor vertrek: dit bespreek je met je partner
Als jullie weten welke vakantievorm het meest passend voelt, begint misschien wel het belangrijkste deel: het gesprek vooraf.
Niet pas op vakantie zelf, als iedereen moe is, de kinderen overprikkeld zijn en jij merkt dat je al dagen over je eigen grens gaat. Maar juist ervoor.
Want veel vakantiestress ontstaat niet op de camping, in het huisje of aan het zwembad. Het ontstaat doordat jullie allebei met andere verwachtingen vertrekken.
De één denkt: eindelijk qualitytime met z’n allen.
De ander denkt: eindelijk rust.
En de kinderen? Die hebben vaak ook weer hun eigen wensen, loyaliteiten en gewoontes.
Dus bespreek het. Gewoon eerlijk. Wat hopen jullie dat deze vakantie brengt? Waar zie je naar uit? Waar zie je tegenop? En wat hebben jullie nodig om het voor iedereen een beetje ontspannen te houden?
Wil je wat hulp hoe je dit het beste kunt aanpakken? Dan kun je mijn gratis minitraining Communicatie in het stiefgezin volgen. Daarin leer je hoe je moeilijke gesprekken voert zonder verwijten, zonder escalatie en zonder dat jullie tegenover elkaar komen te staan. Heel waardevol als je de aankomende vakantie, of de volgende vakantie, met meer rust en duidelijkheid wilt ingaan.
Wat zijn jullie wensen en grenzen?
Begin niet bij de bestemming, maar bij de vraag: wat maakt vakantie voor jou vakantie?
Voor de één is dat elke dag op pad. Voor de ander is dat juist een dag op de camping blijven, zwemmen, lezen, spelletjes doen of gewoon even niets.
Daar kan het al gaan schuren.
Niet omdat iemand moeilijk doet, maar omdat jullie allebei een ander vakantiebeeld meenemen. Misschien vanuit je vorige gezin. Misschien vanuit je jeugd. Misschien vanuit hoe jij vindt dat vakantie “hoort” te zijn.
Laat daarom los wat jij denkt dat leuk is voor de ander.
Vraag het.
En wees ook eerlijk over je grenzen. Moet iedereen echt alles samen doen? Is twee weken met het hele gezin haalbaar? Of is een midweek eigenlijk realistischer?
Soms is minder samen uiteindelijk veel liefdevoller dan te lang met z’n allen doorduwen.
Welke regels blijven staan op vakantie?
Vakantie mag losser voelen. Natuurlijk.
Maar helemaal geen regels geeft in een samengesteld gezin vaak juist onrust.
Kinderen vinden het meestal fijn om te weten waar ze aan toe zijn. Zeker als ze schakelen tussen twee huizen, twee ouders, verschillende gewoontes en soms ook nog andere regels bij de andere ouder.
Bespreek daarom vooraf welke afspraken blijven staan. Denk aan schermtijd, bedtijd, snoep, geld, opruimen of hoe jullie omgaan met gedrag dat niet oké is.
Dat hoeft niet streng of ingewikkeld te worden.
Het gaat vooral om de grote lijnen.
Wat vinden jullie belangrijk? Waarin kunnen jullie wat meer ontspannen zijn? En op welke punten willen jullie elkaar als partners echt steunen?
Want als de één een grens stelt en de ander valt die grens subtiel af, voelen kinderen dat direct.
Hoe gaan jullie om met contact met de andere ouder?
En dan is er nog iets wat vaak meespeelt op vakantie: contact met de andere ouder.
Voor kinderen kan het heel fijn zijn om even iets te delen, een foto te sturen of hun vader of moeder te spreken. Zeker als ze die ouder missen.
Maar voor jou als bonusouder kan het soms voelen alsof de andere ouder ook gewoon mee op vakantie is.
Ook dit vraagt dus om afspraken.
Niet door contact te verbieden. Dat geeft meestal alleen maar meer spanning. Maar wel door vooraf te bespreken wat helpend is.
Bijvoorbeeld: één keer per week een foto sturen. Of kinderen zelf laten aangeven wanneer ze behoefte hebben aan contact. Of een vast belmoment afspreken, zodat het niet de hele dag door de vakantie heen loopt.
Maak het bespreekbaar met je partner én, als dat passend is, met de kinderen.
Want duidelijkheid geeft rust.
Voor de kinderen. Voor je partner. En ook voor jou.
Tijdens de vakantie: zo houd je het ontspannen
En dan zijn jullie op vakantie. De koffers zijn uitgepakt, de kinderen zoeken hun plek en jij merkt misschien al snel dat iedereen op een andere manier moet landen.
Geef dat even tijd.
Je hoeft niet op dag één het perfecte samengestelde vakantiegezin te zijn. Sterker nog: hoe harder je probeert om het voor iedereen leuk te maken, hoe groter de kans dat je gaat trekken, duwen, regelen en zorgen.
En dat is vermoeiend.
Laat daarom los wat jij denkt dat leuk is voor de ander. Vraag liever: waar heb jij vandaag zin in? Wat heb jij nodig? Wil je mee, of wil je juist even iets voor jezelf doen?
Want ook op vakantie hoeft niet alles samen.
Een ouder mag iets alleen doen met zijn of haar eigen kinderen. Jij mag even uit de dynamiek stappen als je merkt dat het te veel wordt. En kinderen mogen soms gewoon moe, chagrijnig of zoekend zijn.
Dat betekent niet meteen dat de vakantie mislukt.
Het betekent dat jullie een samengesteld gezin zijn. Met verschillende loyaliteiten, gewoontes, regels en verwachtingen die allemaal mee op reis zijn gegaan.
Schuurt het toch? Probeer dan niet meteen de hele vakantie te analyseren. Pak één situatie. Wat gebeurde er feitelijk? Wat raakte jou? Waar had je behoefte aan?
En maak daarna één kleine afspraak.
Bijvoorbeeld: als jij een grens stelt, steun ik je zichtbaar. Of: appjes van de andere ouder beantwoorden we op een vast moment. Of: na het eten is er een half uur rust voor iedereen.
Rust komt vaak niet terug doordat alles ineens perfect loopt.
Rust komt terug doordat er weer iets duidelijk wordt.
Na de vakantie: kijk terug zonder alles kapot te analyseren
Na de vakantie is het verleidelijk om vooral te kijken naar wat er niet goed ging.
Dat ene moment waarop je partner je niet steunde.
Die discussie met de kinderen.
Dat gevoel dat jij weer degene was die alles bij elkaar probeerde te houden.
Maar probeer niet de hele vakantie onder een vergrootglas te leggen.
Kijk liever samen terug met mildheid én eerlijkheid. Wat werkte goed? Waar ontstond ontspanning? Wanneer voelde je verbinding? En wat willen jullie de volgende keer echt anders doen?
Je kunt bijvoorbeeld aan elkaar vragen:
Wat willen we behouden?
Waar willen we mee stoppen?
Wat willen we de volgende keer proberen?
En betrek, als dat passend is, ook de kinderen op een eenvoudige manier. Wat vonden zij fijn? Wat was lastig? Waar zouden ze een volgende keer behoefte aan hebben?
Niet als groot familiegesprek waarin alles zwaar wordt.
Maar gewoon, luchtig.
Want een vakantie in een samengesteld gezin hoeft niet perfect te zijn om waardevol te zijn. Soms laat een vakantie vooral zien waar jullie nog mogen groeien. En dat is niet erg.
Als je maar bereid bent om te blijven kijken. Naar jezelf. Naar elkaar. En naar wat jullie gezin op dit moment nodig heeft.
Wil je de volgende vakantie bewuster aanvliegen?
Vakantie in een samengesteld gezin hoeft niet perfect te verlopen om waardevol te zijn.
Misschien hebben jullie ontdekt dat samen op vakantie gaan eigenlijk best goed werkt. Misschien merkte je juist dat er nog veel spanning onder zit. Of misschien weet je nu vooral: de volgende keer wil ik dit anders aanpakken.
En dat is precies waar groei begint.
Niet door jezelf te verwijten dat het niet vanzelf gaat. Maar door te begrijpen waarom bepaalde situaties zo snel raken, waarom gesprekken vastlopen en wat jullie nodig hebben om meer als team naast elkaar te staan.
Wil je aan de slag met de dynamiek van jullie samengestelde gezin? Dan is er de Sterk Stiefgezin Methode. Een online e-learning waarin je in je eigen tempo leert hoe je meer rust, duidelijkheid en stevigheid creëert in je samengestelde gezin. Je gaat onder andere aan de slag met je rol, samenwerken als partners, opvoeden als team en omgaan met ex-stress.
Marieke Jansen
Gecertificeerd Stiefcoach & ontwikkelaar Sterk Stiefgezin methode
