Zo kom je met rust, overzicht en verbinding door de kerstperiode met je stiefgezin
Er is een spanning die niemand hardop benoemt in de dagen voor kerst, want naar buiten toe hoort dit dé gezellige tijd van het jaar te zijn.
De spanning van de bonusouder die niet weet welke traditie ze dit jaar volgt: die van vroeger, die van haar partner, of een nieuwe die nog niemand heeft uitgeprobeerd. Die van de ouder die twee huishoudens moet plannen zonder dat iemand zich buitengesloten voelt. Die van het kind dat op tweede kerstdag zijn tas weer moet pakken, terwijl het net begon te wennen.
Het zit zelden in grote ruzies. Het zit in kleine dingen. In de vraag wie er dit jaar bij wie aanschuift. In een cadeau dat toch anders uitpakt dan bedoeld. In het besef dat, hoe zorgvuldig je ook plant, niet iedereen tegelijk tevreden kan zijn.
Je wilt dat het warm voelt, voor je partner, voor de (bonus)kinderen, voor jezelf. Maar hoe harder je dat probeert te forceren, hoe meer die wens gaat voelen als iets wat jij alleen draagt.
In dit blog neem ik je mee in wat feestdagen in een samengesteld gezin zo zwaar kan maken, waar die druk vandaan komt, en wat je helpt om deze decembermaand met meer rust, overzicht en verbinding door te komen.
Waarom feestdagen in een samengesteld gezin extra zwaar voelen
In een kerngezin is december vooral logistiek. In een samengesteld gezin is het dat ook, maar er komt een systemische laag bovenop. Er zijn meerdere huishoudens die op elkaar moeten aansluiten, meerdere tradities die om voorrang vragen, en een ex-partner die, ook met de beste bedoelingen van iedereen, nog steeds meebepaalt hoe de dagen verlopen. Daarbij komt dat juist de feestdagen extra gevoelig zijn voor kinderen: ze voelen de druk om overal evenveel plezier te hebben, en dragen vaak onbewust het gevoel dat blijdschap bij het ene gezin gelijk staat aan verraad aan het andere.
Met een beetje voorbereiding hoeft dat geen strijd te worden. Hieronder de tips die ik in mijn praktijk het vaakst met stiefouders doorneem.
Waarom je verwachtingen vooraf moet uitspreken
Veel ruzies en teleurstellingen rond de feestdagen ontstaan niet doordat mensen het oneens zijn, maar doordat ze nooit hardop hebben uitgesproken wat ze verwachtten. Jij gaat er vanuit dat kerstavond met z’n tweeën vanzelfsprekend is, terwijl je partner de kinderen allang heeft beloofd dat ze blijven slapen. Niemand heeft hier iets fout gedaan. De verwachting bleef gewoon impliciet, en dat is precies waar het misgaat.
Ga er daarom samen voor zitten. Bespreek hoe je wilt dat de feestdagen voelen, rustig, gezellig, uitgebreid of juist intiem, welke tradities je wilt behouden, en waar je het meest naar uitkijkt. Een goede manier om dit concreet te maken: schrijf allebei apart van elkaar op wat voor jou belangrijk is deze december, en vergelijk daarna de lijstjes. Maak er samen een top drie van. Dat geeft meteen lucht, en het voorkomt dat je er in de kerstweek zelf achter komt dat jullie iets heel anders voor ogen hadden.
Hoe je de agenda plant tijdens de kerstvakantie in een samengesteld gezin
Zodra de planning helder is, ontstaat er rust, en dat geldt dubbel in een systeem waarin meerdere huishoudens op elkaar moeten aansluiten. Gebruik een gedeelde kalender, of een groot vel papier aan de muur, waarop voor iedereen zichtbaar is wie waar is op welke dag, waar de reistijden zitten, en waar ruimte is voor een rustmoment.
Neem in die planning ook de overdrachtsmomenten serieus. Een overdracht rond kerst of oud en nieuw is een kwetsbaar moment: (bonus)kinderen schakelen niet alleen van huis, maar ook van sfeer, en dat kost meer energie dan op een gewone doordeweekse dag. Plan die momenten daarom niet krap tussen twee andere activiteiten, maar geef er letterlijk tijd voor. En plan bewust ook de dagen in waarop er niets hoeft. Een lege dag tussen alle bezoekjes en overdrachten door is goud waard, juist omdat een samengesteld gezin al zoveel schakelmomenten kent die energie kosten.
Wat een goed-genoeg kerst is in een stiefgezin
Het ideaalbeeld van een perfect gedekte tafel, blije bonuskinderen en een romantisch haardvuur is zelden haalbaar, en meestal juist de bron van frustratie in plaats van de oplossing ervoor. Kies bewust voor een kerst die goed genoeg is. Bestel het eten in plaats van alles zelf te maken. Houd de cadeaus simpel. Geef jezelf toestemming om niet overal bij te zijn.
En laat los wat er in het andere gezin gebeurt, wat ze daar doen en krijgen, want dat is nooit van jou geweest om te dragen. Dit is misschien wel de tip die het meeste oplevert en het minst gemakkelijk is: hoe minder energie je stopt in vergelijken met het andere huishouden, hoe meer ruimte er overblijft voor wat er wél in jouw huis gebeurt.
Hoe je communiceert met je ex-partner over de feestdagen
De feestdagen zijn het moment waarop de communicatie met de ex-partner het zwaarst wordt getest. Wie haalt de kinderen op, hoe laat, en wat gebeurt er als iemand een uur later wil beginnen dan afgesproken. Precies op die momenten werkt geweldloze communicatie het beste: eerst feitelijk waarnemen wat er gebeurt, zonder dat meteen te vermengen met een interpretatie. Benoemen wat het met jou doet, vanuit je eigen gevoel in plaats van een verwijt. En vandaaruit een concreet verzoek doen, in plaats van een aanname over wat de ander wel of niet had moeten doen.
Dat klinkt eenvoudiger dan het is, juist rond de overdracht zelf, het moment waarop de spanning het snelst oploopt omdat iedereen tegelijk aanwezig is en er weinig ruimte is om iets rustig uit te praten. Een kort, feitelijk bericht vooraf, zonder verwijt en zonder emotie, scheelt op zulke momenten meer dan een uitgebreid gesprek achteraf.
Wat je doet met gemis en verlies tijdens de feestdagen
Onder alle logistiek zit vaak iets dat minder besproken wordt: gemis. Een (bonus)kind dat de andere ouder mist tijdens het kerstdiner. Een bonusouder die merkt dat ze zelf ook iets mist van hoe de feestdagen vroeger waren.
Geef die gevoelens ruimte in plaats van ze weg te wuiven met te veel activiteiten en te veel gezelligheid. Een (bonus)kind dat mag zeggen dat het papa mist, zonder dat iedereen meteen in de verdediging schiet, voelt zich veiliger dan een kind dat wordt afgeleid tot het vergeten lijkt. Hetzelfde geldt voor jou. Je hoeft niet elk jaar opnieuw te bewijzen dat het stiefgezin net zo goed is als een kerngezin. Het mag gewoon zijn wat het is, met alles wat daarbij hoort.
Jouw stap deze week
Plan deze week een avond met je partner om jullie verwachtingen uit te spreken, vul samen de kalender in inclusief de overdrachtsmomenten, en bepaal met elkaar wat voor jullie goed genoeg betekent dit jaar. Drie gesprekken, één keer goed gevoerd, schelen je een hoop gedoe in december.
Merk je dat vooral de communicatie met je (ex-)partner rond dit soort momenten de meeste spanning oplevert? In de gratis mini-training Geweldloze Communicatie leer ik je hoe je waarnemen, voelen en verzoeken inzet, juist op de dagen waarop het er echt op aankomt.
Marieke Stiefexpert | ontwikkelaar Sterk Stiefgezin Methode
