Je houdt van hem. Of van haar. En je wist dat er kinderen bij hoorden, misschien zelfs een ex-partner die niet altijd makkelijk was. Maar ergens dacht je: met genoeg liefde en goede wil komt het wel goed.
En nu sta je in de keuken en vraag je je af hoe het zo zwaar kon worden. Je doet je best, je past je aan, je probeert het iedereen naar de zin te maken. En toch voel je je vaak een gast in je eigen huis. Of je merkt dat jullie steeds dezelfde ruzie hebben, over de kinderen, over de regels, over het andere huis.
Als je samengesteld gezin moeilijk voelt, ben je niet de enige. En het ligt niet aan jou. Samengestelde gezinnen lopen zelden vast op een gebrek aan liefde. Ze lopen vast op een gebrek aan kennis over hoe zo’n gezin eigenlijk werkt.
In dit blog neem ik je mee in acht tips die helpen als het schuurt. Geen trucjes om het gezellig te houden, maar inzichten die laten zien waar het echt om gaat. Zodat je niet nog harder je best hoeft te doen, maar anders kunt gaan staan.
Waarom voelt een samengesteld gezin zo moeilijk?
Een samengesteld gezin is geen kerngezin met een paar extra mensen erbij. Het is een heel ander systeem. Er komen meerdere geschiedenissen samen, kinderen hebben al een eigen band met hun ouders en gewoonten, en er is altijd een ander huis dat meedoet, ook als de moeder of vader van de kinderen er niet bij is.
Toch beginnen bijna alle stellen met de verwachtingen van een kerngezin. Eén eenheid, één opvoedlijn, en liefde die vanzelf groeit. Als dat niet lukt, voelt het als falen. Terwijl het eigenlijk betekent dat je een model gebruikt dat nooit voor jullie gezin is gemaakt.
Dat is goed nieuws. Want wat je niet weet, kun je leren.
Tip 1: Kijk of je op de verkeerde laag werkt
Herken je dit? Jullie hebben het er al tig keer over gehad. Netjes, op een rustig moment, met de beste bedoelingen. En toch eindigt het elke keer in ruzie.
Dan ligt het waarschijnlijk niet aan hoe je het zegt. Dan werk je op de verkeerde laag.
Je praat over de telefoon aan tafel, over het niet opruimen, over het steeds weer te laat thuis zijn. Dat is de bovenste laag, het gedrag dat je ziet. Maar daaronder gaat het vaak over iets heel anders. Wie mag hier iets van zeggen? Heb ik hier een stem? Staat mijn partner naast me of tussen mij en zijn kinderen in?
Zolang die vragen niet zijn beantwoord, helpt geen enkele gesprekstechniek. Pas als de plekken in jullie gezin helder zijn, gaat communicatie werken.
Tip 2: Wacht niet op toestemming om je plek in te nemen
Veel bonusouders doen hetzelfde. Ze zijn vriendelijk, passen zich aan, maken zichzelf een beetje kleiner. En ze wachten tot de bonuskinderen hen accepteren, voordat ze echt durven staan.
Maar kinderen geven geen toestemming. Daar zijn ze ook niet voor. Ze reageren op wie jij bent. Als jij jezelf steeds kleiner maakt, voelen zij vooral onduidelijkheid: wie is zij eigenlijk, en wat mag ze hier? En dat maakt het voor hen juist spannender.
Je plek innemen is geen strijd. Het is ook geen afdwingen. Het is gewoon er zijn, met wat jij vindt, wat jij nodig hebt en wat jij wel en niet doet. Rustig en duidelijk. Dat geeft kinderen houvast. En jou ook.
Tip 3: Stop met redden wat niet van jou is
Je ziet de spanning al aankomen voordat iemand iets zegt. Dus je sust, je regelt, je bemiddelt. Je bonuskind is boos, jij praat het uit. Je partner is moe, jij neemt het over. De overdracht komt eraan, jij zorgt dat het rustig blijft.
Het voelt als zorgen. Maar het maakt je moe. En het heeft nog een gevolg dat je misschien niet ziet: als jij alles oplost, krijgt je partner nooit de kans om zijn eigen rol te pakken.
Want de grens bij zijn kinderen, dat is zijn plek. Jij kunt hem steunen, naast hem staan en samen bespreken wat jullie belangrijk vinden. Maar de stap om zijn kind aan te spreken, kan alleen hij zetten. Als jij die stap voor hem zet, neem je een plek in die niet bij jou hoort. En dan wordt het voor iedereen ingewikkelder.
Tip 4: Maak van jullie twee een team
In een samengesteld gezin komen partners makkelijk tegenover elkaar te staan. Jij ziet een partner die zijn kinderen altijd voorrang geeft. Hij ziet een partner die steeds kritiek heeft op zijn kinderen. En het eigenlijke probleem is geen van beiden.
Wat helpt, is samen een paar eenvoudige vragen bespreken. Hoe komen we eruit als we het oneens zijn? Wat merken de kinderen ervan? En wat doen we als het toch misgaat?
Een eigen zinnetje voor spannende momenten kan al veel doen. Iets als: dat bespreken we samen even. Daarmee verplaats je het gesprek naar later, zonder dat een van jullie wordt afgevallen waar de kinderen bij zijn.
En als het wringt tussen jullie, helpt het om het anders te zeggen. Niet: jij luistert nooit. Maar: je besliste zonder mij, dat voelde alsof ik gepasseerd werd. Ik heb nodig dat we dit soort dingen samen bespreken.
Wil je leren hoe je zulke gesprekken voert?
In mijn gratis minitraining leer je hoe je moeilijke gesprekken voert zonder verwijten, zonder escalatie en zonder dat jullie tegenover elkaar komen te staan.
Tip 5: Kijk wat er onder het gedrag van je partner zit
Hij brengt zijn dochter om half twaalf nog naar een feestje, terwijl er gewoon een bus gaat. Hij koopt wat ze vraagt. En als ze tegen jou snauwt, kijkt hij weg. Ergens in je hoofd vormt zich die gedachte: wat een slappe zak.
Maar meestal is het geen slapheid. Het is schuldgevoel. Over de scheiding, over wat zijn kinderen kwijtraakten, over hoe weinig hij ze soms ziet. Dat schuldgevoel gaat nooit helemaal weg. Het wordt pas een probleem als het gaat bepalen wat hij doet.
Vraag daarom niet waarom hij er niets van zegt. Vraag wat er in hem gebeurt op het moment dat het gebeurt. Niet verwijtend, maar nieuwsgierig. Grote kans dat je iets hoort wat hij nog nooit hardop heeft gezegd. En dan staan jullie ineens niet meer tegenover elkaar, maar kijken jullie samen naar iets wat jullie allebei raakt.
In deze podcastaflevering ga ik hier dieper op in:
Tip 6: Laat los wat niet van jou is
Een berichtje van de ex-partner op zondagavond kan je hele week kleuren. Een afspraak die weer niet doorgaat, een opmerking via de kinderen. En voor je het weet, is het andere huis de hele avond aan jullie tafel aanwezig.
Je kunt de moeder of vader van de kinderen niet veranderen. Wat je wel kunt doen, is bepalen hoeveel ruimte het andere huis in jouw huis krijgt. Stel jezelf daarom de vraag: wat hiervan is eigenlijk niet van mij? De emoties van de ander, de keuzes die zij maakt, de verantwoordelijkheden die bij haar of bij je partner horen.
Loslaten is teruggeven wat nooit van jou was. Dat is geen opgeven. Het is je energie weer richten op wat je wel kunt sturen: je eigen gedrag, je eigen plek en je eigen keuzes.
Tip 7: Laat het kerngezin los als maatstaf
Misschien merk je dat je jezelf steeds vergelijkt. Met vriendinnen met een gewoon gezin, met hoe het vroeger was, of met het beeld dat je had voordat je eraan begon. En steeds trek je aan het kortste eind.
Dat is niet zo vreemd. We groeien bijna allemaal op met het beeld van het kerngezin als hoe een gezin hoort te zijn. In films, op school, in de manier waarop we erover praten. Dat beeld neem je mee, ook als je eigen gezin er allang niet meer op lijkt.
Maar jouw gezin hoeft geen kerngezin na te doen. Het mag een eigen vorm vinden. Misschien zijn jullie niet altijd met z’n allen samen. Misschien voelt jouw band met je bonuskinderen anders dan die met je eigen kinderen. Misschien is apart iets doen soms juist liefdevoller dan alles samen.
Dat is geen falen. Dat is kiezen voor wat klopt.
Tip 8: Wees mild, en geef het tijd
Een samengesteld gezin ontstaat niet vanzelf. In een kerngezin groeit de band vanaf de geboorte. In een samengesteld gezin stap je in midden in een verhaal dat al geschreven werd. Dat vraagt tijd, vaak meer dan je hoopt.
Er komen dagen dat het goed voelt. En dagen dat je je afvraagt waar je aan begonnen bent. Allebei horen erbij.
Dus kijk niet alleen naar wat nog niet lukt. Kijk ook naar wat er al gegroeid is. Dat ene gesprek dat ineens wel landde. Dat moment dat je bonuskind uit zichzelf iets vertelde. Dat je partner zei: dat bespreken we samen.
Groei zit vaak in kleine dingen.
Ga zo snel als de langzaamste in het systeem
Jouw samengesteld gezin hoeft niet moeilijk te blijven
Als je samengesteld gezin moeilijk voelt, betekent dat niet dat jullie het fout doen. Het betekent meestal dat jullie werken met een model dat niet bij jullie past, en op een laag die niet de kern raakt.
De verandering begint niet bij harder proberen. Ze begint bij anders staan. Bij weten waar jouw plek is, wat wel en niet van jou is, en hoe je samen met je partner een team vormt.
En dat kun je leren.
Begeleiding bij je samengstelde gezin, plan een gratis online kennismakingsgesprek met mij in.
Marieke
Stiefexpert | ontwikkelaar Sterk Stiefgezin Methode
