De band met je bonuskind ontstaat niet vanzelf
Er is een teleurstelling waar bonusouders zelden hardop over praten, omdat hij zich lastig laat uitleggen aan iemand die het niet heeft meegemaakt: je doet zó je best, en het enige wat je terugkrijgt is een zucht, of een snauw.
Je verzint uitjes. Je probeert aardig te zijn, geïnteresseerd, geduldig. En toch blijf je lucht. Of erger, irritant. Je ligt er ’s avonds van wakker, en vraagt je af wat je fout doet, terwijl je eigenlijk allang weet dat je niets fout doet, en dat maakt het alleen maar verwarrender.
Als je je hierin herkent, is de vraag die je jezelf waarschijnlijk stelt: hoe bouw ik dan wél een band op met mijn bonuskind. In dit blog geef ik daar antwoord op, en leg ik uit waarom die band zich anders ontwikkelt dan de band met een eigen kind, en waarom dat geen falen van jouw kant is.
Hoe bouw je een band op met je bonuskind?
Een band met je bonuskind bouw je niet door harder je best te doen, maar door druk weg te halen. Laat de opvoeding in de eerste periode bij de biologische ouder, richt je op contact in plaats van op correctie, en geef het kind de tijd en ruimte om de band met jou zelf te ontdekken. Verwacht geen liefde op de korte termijn, wees blij met kleine vormen van vertrouwen, en zorg dat je zelf stabiel en ontspannen blijft, want kinderen voelen haarfijn aan of jij dat bent. De belangrijkste verschuiving is niet in wat je doet, maar in wat je loslaat.
Waarom die band niet vanzelfsprekend is
Bij een eigen kind is de band er vanaf de geboorte, zonder dat daar ooit een keuzemoment aan te pas komt, en het vertrouwen groeit vanzelf mee met de jaren. Bij een bonuskind ligt dat anders. De liefde tussen jou en je partner bracht jullie samen, maar voor het kind ben jij niet vanzelfsprekend. Jullie hebben niet voor elkaar gekozen, en dat mag je allebei ook gewoon zo benoemen, ook al voelt dat ongemakkelijk.
Daar komt loyaliteit bovenop. Systemische theorie laat zien dat een kind in een loyaliteitsconflict terechtkomt zodra het gevoel heeft dat het moet kiezen, en kiezen voor jou voelt dan al snel als kiezen tegen de eigen ouder. Dat speelt sterker als die ouder verdriet heeft gehad, boos is, of als het kind stiekem hoopt dat de ouders ooit weer samenkomen. Zolang die innerlijke strijd bij het kind niet wordt erkend, kun jij bijna niets goed doen, hoe hard je ook probeert.
Hoe de leeftijd van je bonuskind de relatie beïnvloedt
Jonge kinderen, tot ongeveer zes jaar
Jonge kinderen zijn meestal nog open en flexibel. Ze hechten zich relatief gemakkelijk, mits er rust, veiligheid en voorspelbaarheid is. Zij zijn zich nog nauwelijks bewust van loyaliteit als concept, waardoor de drempel om een band met jou aan te gaan lager ligt dan bij oudere kinderen.
Kinderen op de basisschool, van ongeveer zeven tot twaalf jaar
In deze leeftijd krijgen kinderen meer besef van de dynamiek tussen hun ouders. Loyaliteit gaat een grotere rol spelen, en veel kinderen proberen het voor iedereen goed te doen. Dat kan zich uiten in afstandelijk gedrag naar jou, niet omdat ze je niet mogen, maar omdat toenadering tot jou voor hen kan aanvoelen als oneerlijk tegenover hun andere ouder.
Pubers, vanaf ongeveer dertien jaar
Pubers zijn volop bezig met autonomie. Ze willen zelf bepalen met wie ze contact hebben, en met hoeveel. Ze zijn extra gevoelig voor autoriteit, en prikken feilloos door onoprechtheid heen. Stap je in deze fase pas in als bonusouder, claim dan geen opvoedrol. Dat roept vrijwel altijd verzet op, ook als je bedoelingen goed zijn.
Gaat het bij jou om een tiener? Lees dan ook waarom de band met en het gedrag van een puber in een samengesteld gezin extra ingewikkeld kunnen voelen.
Verwachtingen bijstellen is geen opgeven
Veel bonusouders hopen op een warme band, op samen lachen, op een vanzelfsprekende plek in het gezin. Maar verlangen en werkelijkheid lopen zelden gelijk op. Een band opbouwen kost tijd, en het helpt enorm om het idee los te laten dat het snel goed moet zijn.
Soms betekent dat een tijd op afstand staan. Aanwezig zijn zonder opdringerig te worden. Pas later, als het kind eraan toe is, een echte plek in zijn of haar leven krijgen. Dat is geen falen. Dat is afstemmen op wat dit kind, in dit tempo, nodig heeft.
Wat er gebeurt als je de druk loslaat
Een klant vertelde me ooit iets dat ik nooit meer vergeten ben. Ze zei: toen ik stopte met vechten voor contact, en gewoon weer ging leven, leuke dingen voor mezelf ging doen, ontspannen bleef, toen veranderde er iets. Haar stiefzoon begon vanuit zichzelf kleine gesprekjes met haar. Niets groots. Maar de druk was eraf, en dat gaf ruimte.
Dat is precies waar hechting en autonomie elkaar raken. Relaties groeien in veiligheid en vrijheid, niet in dwang, niet in verwachting, en al helemaal niet in de kramp van het moeten lukken.
Wat helpt
Laat de opvoeding in de beginfase bij de biologische ouder. Richt je op het opbouwen van contact, niet op controle of correctie. Geef het kind de ruimte om de band met jou zelf te ontdekken, in zijn eigen tempo. Verwacht geen liefde, en wees blij met kleine vormen van contact of vertrouwen wanneer ze zich voordoen. En verzorg jezelf goed, want kinderen voelen haarfijn of jij stabiel bent, en die stabiliteit is vaak de belangrijkste factor van allemaal.
Twijfel je waar contact maken ophoudt en opvoeden begint? Lees dan meer over opvoeden als bonusouder en samen één lijn vormen.
Wat je hiervan mag meenemen
Soms ontstaat er een fijne band. Soms blijft het beleefd, of oppervlakkig. En soms is het vooral vreedzaam naast elkaar bestaan. Dat is allemaal oké. De belangrijkste vraag is niet of je bonuskind je aardig vindt. De belangrijkste vraag is of jij jezelf kunt blijven, ook als het schuurt. Daar ligt je kracht, niet in het resultaat dat je niet volledig in de hand hebt.
Wil je leren hoe je jouw plek inneemt zonder te forceren en zonder jezelf kwijt te raken? In de gratis Bonusouder 2.0 e-learning ontdek je hoe.
Marieke Stiefexpert | ontwikkelaar Sterk Stiefgezin Methode
