(en erkennen hoe pijnlijk dat is, is misschien wel het moeilijkste deel)
Scheiden zonder schade bestaat niet.
Dat is geen makkelijke zin om uit te spreken, en al helemaal geen fijne om te voelen. Zeker niet als je alles hebt gedaan wat binnen jouw mogelijkheden lag om het zo zorgvuldig mogelijk te doen. En toch is dit een waarheid die ik in mijn werk keer op keer tegenkom. Niet als aanklacht, maar als realiteit.
Schade betekent niet automatisch dat je het fout hebt gedaan.
Het betekent ook niet dat je tekort bent geschoten als ouder.
Het betekent vooral dat er iets is gebroken wat ooit veiligheid en vanzelfsprekendheid bood, en dat laat altijd sporen na, hoe liefdevol en bewust je ook probeert te handelen.
Ik hoor vaak ouders zeggen: “Onze kinderen waren juist blij met de scheiding, want we maakten veel ruzie.” En ja, die opluchting geloof ik meteen. Kinderen kunnen zichtbaar opademen wanneer de dagelijkse spanning verdwijnt, wanneer het conflict stopt en het huis rustiger wordt. Maar die opluchting vertelt niet het hele verhaal. Want bijna altijd bestaat daaronder ook een andere, stillere wens: ik had liever ouders gehad die samen waren zonder ruzie. Die wens hoeft niet hardop uitgesproken te worden om er toch te zijn.
Dat is een pijnlijke waarheid om toe te laten, omdat hij niemand aanwijst als schuldige. Je kunt niet terug. Je kunt niet ongedaan maken wat er was. En juist daarom is erkennen zo moeilijk. Want erkennen betekent blijven bij het ongemak, zonder het weg te redeneren, zonder jezelf te verdedigen, zonder te zeggen dat het “ook voordelen had”.
Voor mij werd die werkelijkheid heel tastbaar toen ik zelf voor een scheiding stond die allesbehalve zwart-wit was. Het was voor mij ongelooflijk moeilijk om weg te gaan bij een man die ziek was, kwetsbaar. Niet omdat ik geen grenzen had, maar omdat ik zag wat die keuze betekende voor mijn dochter. Zij werd niet alleen geconfronteerd met het feit dat haar ouders niet samen verder konden, maar ook met het beeld dat haar vader het alleen moest redden, met zijn ziekte en zijn ellende, zonder dat ik nog in de buurt was om bij te springen.
Ik zag hoe zij, wanneer ze bij hem was, soms bijna ongemerkt verantwoordelijkheid ging dragen die niet bij een kind hoort. Hoe ze zich zorgen maakte. Hoe ze zich groot hield. En hoe ik er niet meer was om dat samen met haar te dragen. Dat besef was echt k.t, juist omdat ik wist dat ik haar hiermee iets aandeed wat ik niet had willen doen. Niet uit onwil, niet uit egoïsme, maar omdat het leven soms keuzes vraagt die altijd pijn doen, hoe zorgvuldig je ze ook maakt.
Dat is wat ik bedoel als ik zeg dat scheiden zonder schade niet bestaat. Schade zit zelden in grote woorden of zichtbare drama’s. Het zit in kinderen die zich aanpassen, die minder vragen stellen, die proberen het voor iedereen goed te doen. In kinderen die ogenschijnlijk sterk zijn, maar ondertussen iets van hun zorgeloosheid verliezen. En ja, dat kan subtiel zijn, bijna onzichtbaar zelfs, maar het is er wel.
Het wordt nog ingewikkelder wanneer er na de scheiding een nieuwe relatie ontstaat en er een samengesteld gezin wordt gevormd. Dan hoor ik vaak: “We zijn al door een scheiding heen, dit kunnen we ook wel aan.” Maar juist daar schuilt een risico. Want als de eerste breuk, het verlies en de loyaliteitsconflicten niet echt zijn gezien en gedragen, dan worden ze in het samengestelde gezin opnieuw geraakt. Niet omdat mensen hun best niet doen, maar omdat het systeem meer vraagt dan liefde alleen.
En dat is waarom ik zo uitgesproken ben over het voorkomen van een tweede scheiding. Niet omdat relaties niet mogen eindigen, niet omdat mensen geen recht hebben op geluk, maar omdat een tweede breuk voor kinderen vaak iets fundamenteels raakt: het vertrouwen dat stabiliteit überhaupt mogelijk is. Waar de eerste scheiding nog voelt als “dit is pijnlijk maar het leven gaat door”, voelt een tweede breuk voor veel kinderen als “blijkbaar houdt niets echt stand”.
Dat is geen verwijt. Het is een uitnodiging om eerlijk te kijken. Om niet te blijven hangen in goede bedoelingen alleen, maar te erkennen wat een samengesteld gezin werkelijk vraagt: tijd, begeleiding, heldere rollen, een stevig partnerfront en vooral de bereidheid om te zien dat schade niet verdwijnt door er niet naar te kijken.
Erkennen dat scheiding schade heeft, voelt voor veel ouders als falen. Alsof je toegeeft dat je tekort bent geschoten. Terwijl het in werkelijkheid juist een vorm van volwassen ouderschap is. Het moment waarop je stopt met zeggen “we deden zo ons best” en begint met vragen: wat heeft dit systeem nodig om werkelijk veilig te worden, voor iedereen.
Scheiden zonder schade bestaat niet. Maar schade hoeft niet te blijven doorsudderen of zich te herhalen in nieuwe relaties. Daar begint verantwoordelijkheid. Niet bij perfectie, maar bij eerlijkheid. Niet bij schuld, maar bij bereidheid om te blijven kijken, ook als dat pijn doet.
En misschien is dat wel de belangrijkste boodschap: het erkennen van schade is geen aanval op wat je hebt gedaan, maar een manier om te voorkomen dat dezelfde breuken zich opnieuw voltrekken. Juist daarom is het zo belangrijk om een tweede scheiding serieus te willen voorkomen. Niet uit angst, maar uit zorg. Voor je kinderen, voor jezelf en voor het leven dat je opnieuw aan het bouwen bent.
We denken graag met je mee? Stel je vraag via de what’s app button
Marieke
Stiefexpert
